Wkładka tradycyjna

Informacje ogólne

Uważa się, że głównym mechanizmem działania wkładki wewnątrzmacicznej jest uniemożliwienie zapłodnienia w wyniku współdziałania kilku czynników. Wkładka umieszczona w jamie macicy stwarza bowiem liczne przeszkody na drodze plemnika do komórki jajowej.

Pierwszą trudnością do pokonania jest wzrost gęstości śluzu szyjkowego wywołany nie tylko drażniącym działaniem samej wkładki, ale również jonów miedzi i hormonów na gruczoły szyjki macicy produkujące śluz. Oprócz tego jako reakcja na ciało obce pojawiają się w śluzie krwinki białe, czyli leukocyty, których zadaniem jest niszczenie bakterii i wirusów, a w tym przypadku plemników.

Kolejnymi przeszkodami są upośledzenie ruchliwości plemników w wyniku działania plemnikobójczego jonów miedzi oraz uniemożliwienie plemnikom wejścia do jajowodów, gdyż ramiona poprzeczne wkładki stanowią w tym wypadku barierę mechaniczną.

Dla kogo?

Na świecie ten rodzaj antykoncepcji stosuje obecnie od kilku do kilkunastu procent populacji kobiet, w zależności od kraju.

W Polsce jeszcze do niedawna wkładkę wybierało około 8% decydujących się na antykoncepcję kobiet, jednakże w ostatnich latach ich odsetek zmniejszył się do 5-6%. Przyczyną jest wzrost popularności pigułek wśród młodych kobiet.

Przed założeniem wkładki wewnątrzmacicznej przeprowadza się dokładny wywiad z pacjentką oraz wykonuje pełne badanie ginekologiczne, łącznie z pobraniem materiału do badania cytologicznego i czystości pochwy, a także USG przezpochwowe narządu rodnego. Pozwala to na wykluczenie bezwzględnych przeciwwskazań.

Wkładkę zakłada lekarz ginekolog w 3-4 dniu krwawienia miesięcznego, gdy ujście wewnętrzne szyjki macicy jest rozwarte i nie ma konieczności jego rozszerzania. Jednocześnie kurczliwość macicy i krwawienie nie są już na tyle silne, aby doszło do wydalenia wkładki z jamy macicy. Oczywiście, jak każdy zabieg ginekologiczny, tak i ten musi odbywać się z zachowaniem wszelkich zasad aseptyki i antyseptyki, w warunkach sterylnych. Nitki wkładki lekarz przycina tak, aby kobieta mogła sama co miesiąc po krwawieniu miesiączkowym stwierdzić ich obecność i zauważyć ewentualne zmiany długości czy też położenia świadczące o przemieszczeniu wkładki i zmniejszeniu się jej skuteczności antykoncepcyjnej. Nitki zbyt krótkie oprócz problemów z kontrolą wkładki mogą dodatkowo powodować ból u partnera podczas stosunku. Usunięcie wkładki po zakończeniu okresu jej działania jest zabiegiem prostym i bezbolesnym, który wykonuje się podczas miesiączki.

Możliwe komplikacje

Po założeniu wkładki przez 1-3 miesiące mogą przejściowo występować bóle podbrzusza i okolicy krzyżowej, obfitsze miesiączki i plamienia międzymiesiączkowe jako reakcja macicy na ciało obce. Rzadszymi powikłaniami są: przebicie macicy podczas zakładania, przemieszczenie wkładki i ewentualne przedostanie się jej do jamy otrzewnej, zapalenie narządów miednicy mniejszej (jajowodów, jajników) oraz ciąża pozamaciczna. Na pierwszą wizytę kontrolną należy zgłosić się po kilku tygodniach od założenia wkładki (decyduje o tym lekarz ginekolog), a kolejne badania powinny odbywać się dwa razy w roku. Jeżeli jednak kobieta odczuwa silne bóle w dole brzucha, ma upławy lub gorączkę, powinna natychmiast udać się do ginekologa.

Wkładka a ciąża

Obecnie uważa się, że przed podjęciem decyzji co do sposobu postępowania w przypadkach współistnienia ciąży i wkładki należy najpierw wykonać USG przezpochwowe narządu rodnego, aby dokładnie określić położenie zarodka w stosunku do wkładki. Jeżeli wkładka jest położona prawidłowo, a zarodek rozwija się poniżej ramion poprzecznych, można ją pozostawić. Jeżeli jednak doszło do obniżenia położenia wkładki i rozwoju płodu powyżej niej, najrozsądniejsze będzie usunięcie wkładki, co pozwoli uniknąć powikłań (po nitkach wkładki, poprzez rozwierane przez nią ujście wewnętrzne do jamy macicy dostają się patologiczne drobnoustroje, które mogą spowodować wewnątrzmaciczne zakażenie płodu i jego obumarcie).

Bezwzględne przeciwwskazania do założenia wkładki

• podejrzenie ciąży
• zakażenia w obrębie narządu rodnego (pochwy, szyjki macicy, przydatków)
• przebyta ciąża pozamaciczna
• mięśniaki macicy
• guzy przydatków (torbiele, stany zapalne, nowotwory)
• wady anatomiczne macicy (np. macica dwurożna)
• leczenie immunosupresyjne po przeszczepach, zakażenie wirusem HIV lub pełnoobjawowy AIDS
• uczulenie na miedź, choroba Wilsona - przy wkładkach zawierających jony miedzi
• wady anatomiczne zastawek serca lub stan po wszczepieniu zastawek z ryzykiem wystąpienia bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

Środek wczesnoporonny?

W medycynie o ciąży mówimy dopiero od momentu implantacji, czyli zagnieżdżenia się zarodka w błonie śluzowej macicy, a nie od chwili połączenia się komórki jajowej z plemnikiem (zapłodnienia). W przypadku wkładek miedzianych należy brać pod uwagę możliwość mechanizmu działania uniemożliwiającego implantację.